Makro Fotoğrafçılık

72

Makro Fotoğrafçılık

MAKRO FOTOĞRAFÇILIK.YAKIN ÇEKİM FOTOĞRAFÇILIĞI.
Bir fotoğrafçı gözü ile Gaziantep çiçeklerini fotoğraflayıp gösteri hazırlıyordum. Gaziantep Üniversitesi’nde yerde uzanmış çiçek fotoğrafı çekerken başucumda beliren bir kişi ile konuşmamız sonucu ortaya “Gaziantep Çiçekleri” kitabı çıktı. Bu 8 yıllık süreçte ben çiçek fotoğraflarını beğenmezken çiçek fotoğrafları içinden çıkamaz oldum. Bu süreçte çok sayıda çiçeğin fotoğrafını çektim. Sayıyı birkaç bin olarak belirtip, her çiçeğin de onlarca fotoğrafını çektiğimi söylemem gerek. Fotoğrafa başlayan herkes çiçek fotoğrafı çekmiştir. Kitap için fotoğraf çekmeye başlayınca makro çiçek fotoğraflarının özelliklerini ve zorluklarını gördüm.

22

Yere uzanarak fotoğraf çekmemin nedeni konu düzlemi, objektif düzlemi ve film düzlemini bir noktada birleştirip diyafram değerine bağlı olmadan çiçeği net çekmektir. Çiçeği netlemek için diyafram kısabilirsiniz, ama bu da çektiğiniz çiçeği doğadan soyutlamanızı engeller, çünkü arka alan da net çıkar. Çiçek fotoğraflarında en önemli estetik doz, çiçeği doğadan soyutlamaktır. Çiçek fotoğrafı çekerken hemen tüm çekimlerde aktif düzenleme yapılmalıdır.

Makro fotoğraf çekiminde kapalı kompozisyon olabildiği gibi açık kompozisyon da olabilir. Çiçek tümüyle doğadan alınıp fotoğraflanırsa kapalı kompozisyon, çiçeğin bir parçasını fotoğraflarsanız açık kompozisyon olur. Çiçek fotoğrafı çekmek için, uygun bakış açısı, leke oranı, konu/boşluk ilişkileri ve ışık kontrol edildikten sonra fotoğraf çekilir. Çiçek fotoğraflarında konu olan çiçek sabit, fotoğrafçı hareketlidir. Yani uygun bakış açısı, leke oranı, boşluk ilişkileri ve ışık için fotoğrafçı uygun hareketler yapmalıdır.

Makro çiçek fotoğraflarında yardımcı öğeler önemlidir. Ana öğe olan çiçek; yer, konum, yönleri ile desteklemelidir ve ilgi ana çiçek üzerine yoğunlaştırılmalıdır. Bazen de ana konu olan çiçek ile konu ve içerik olarak farklı çiçekler ana çiçeği ön plana çıkarabilir.

Makro Fotoğrafı değişik şekillerde açıklayabiliriz. Küçük konuların 1/1’den (gerçek boyutta) 20 kez büyütülmüş ölçülere kadar fotoğraflanması, gözle görülemeyen ya da zor seçilen küçük şeylerin kolay görülebilecek şekilde büyütülerek yeniden sunulmasıdır. Kısacası, küçük (Mikro) dünyayı, büyük (Makro) fotoğraflamaktır. Objektifin normal netlik sınırından daha yakınında kalan fotoğrafların çekilmesine yakın plan fotoğrafçılığı denir. “Makro fotoğrafı”, “yakın çekim” olarak Türkçeye çevirebiliriz. 20 kattan fazla büyütmeler için mikroskop fotoğrafçılığı gereklidir (fotomikrografi).

Normal objektiflerin konuya belirli bir yaklaşma mesafesi vardır, konu normal bir objektifle fotoğraflandığında kadraj içinde çok küçük bir yer kaplar (1/15 veya 1/20), konu küçük kalır. Bundan dolayı makro çekimler için tasarlanmış araçlar kullanmak gerekir. Bundan dolayı makro çekimler bu tür objektiflerle yapılamaz. Makro çekimlerde net çekimler yapmak zordur, bilgi ve tecrübe gerektirir. Makro fotoğraf olarak neleri çekebiliriz, bunlar doğada ve insan eli ile yapılmış cisimlerdeki ayrıntılardır. Doğada, çiçek, böcek, taş ve toprak ayrıntıları olabileceği gibi, insanların yaptığı herhangi bir şeyin ayrıntısını ışığı kullanarak geometrik kompozisyonlar olarak belgelemektir.

31MAKRO ÇEKİMDE KULLANILACAK MAKİNELER :
1- Analog Makine: SLR olmalı
2- Sayısal Makine:
a. DSLR
b. Dijital Kompakt makinelerin makro modu

Yapılması gereken, makro çekim için tasarlanmış araçlar kullanmaktır.
– Makro Lens
– Close up
– Uzatma tüpleri
– Körük
– Makro objektifler
– Objektifin ters takılması ile çekilir.

1) Close-up lensler :

Kullanımı kolaydır. Ucuzdur. Kolay bulunur. Filtre gibi objektifin önüne takılır. İnce kenarlı mercektir. 4’lü set halinde satılır. Plastik ve cam malzemeden yapılırlar. Cam olanların netliği daha fazladır. Bundan cam olanları tercih edilmelidir. Tekli kullanımda pozlandırma değerini değiştirmez, fakat üstüste takıldığında ışık geçirgenliği azalır. Bu da sehpa kullanmanızı gerektirir. Optik kalitede kayıplar dezavantajlarıdır. Farklı büyütme katsayıları vardır. Filtre kenarlarında (x) kodlarıyla büyütmeyi kaç kat yaptığı yazılıdır. Objektiflerin net mesafesinin yakınlaşmasına, sonsuzda netsiz görüntüye ve odak uzaklıklarının kısalmasına neden olurlar. 100-300 mm. arası lensler daha iyi sonuç verirler. Ekonomiktir.

422) Uzatma Tüpleri (Extention tüpleri, Makro Tüpleri) :

İçlerinde mercek olmayan içi boş bir borudur. Objektifle makine arasına takılır. Sabit boylu halkalardır. 3’lü parçalar halinde çeşitli boylarda satılırlar. Boy uzadıkça yani tüpler üstüste takıldıkça cisme daha fazla yaklaşılır, büyütme oranı artar. Objektifin görüntü kalitesini korurlar. Objektiflerin odak uzaklığına etkisi yoktur. Objektifin net çekim uzaklığının kısalmasına ve sonsuzda netsizliğe neden olurlar. Aynı objektifte farklı uzatma tüpleriyle farklı büyüklükler elde edilir. Daha fazla ışık isterler. Ekonomiktirler

3) Körük :

Objektifle makine gövdesi arasına takılır, ışık almaz, hareketli, katlanabilir ve esnek bölümün adıdır. Konuya yaklaşarak pozlandırmalar için idealdir. Körüğün boyu uzatıldığında cisme daha fazla yakınlaşılmış olunur. Objektif ile film düzlemi uzaklığı, körüğün öne ve arkaya uzatılıp kısaltılması ile ayarlanılır. Ağır ve hantaldır. Kurulumu ve sökülmesi zordur bu da fotoğrafçının çalışmasını zorlaştırır.

4) Makro Objektifler :

Yakın çekimde en iyi görüntü kalitesi, netlik ve çözünürlük bu objektifler ile elde edilir. Makro objektifler yakın çekim için üretilmişlerdir. 50 mm,100 mm ve 200 mm odak değeri olan makro objektifler vardır. Uzak ve yakın çekim amaçlı olarak kullanılabilir. İçerisinde bütünleşik uzatma tüpleri vardır. Mercek ve görüntü düzlemi arasındaki mesafe artırılarak farklı büyüklükler elde edilir. Makro objektiflerin odak uzaklıklarına göre en yakın çekim mesafesi ve açısı değişir. Örneğin; 50 mm makro objektifle 1:1 büyüklüğü 24 cm, 100 mm objektifle 31 cm elde edilebilir. Bundan dolayı böcek gibi hareketli çekimlerde 90 mm ve daha büyük odak uzaklıklı makro objektif kullanılmalıdır.

525) Objektifin Ters Çevrilmesi :

Standart objektiflerle yakın çekim yapmak için kullanılır. Makine ile ters çevrilmiş objektif adaptör takılarak kullanılır. Adaptörünüz yoksa objektifi ters çevirdikten sonra objektifi makineye sıkı sıkı elinizle yakınlaştırıp ve aralarından ışık geçmemesi için elinizle boşlukları kapatınız. Biraz da şansınız varsa güzel fotoğraflar çekebilirsiniz. Diyafram ayarını ışık yoğunluğuna göre önceden ayarlamalısınız.

ALAN DERİNLİĞİ :
Fotoğrafta net olarak görülen derinlik mesafesine alan derinliği denir. Nesneye paralel olmak iyi makro fotoğraf çekmenin temelidir. Nesneye paralelseniz makro fotoğrafın en büyük problemi olan sınırlı alan derinliğini iyi kullanırsınız.

Yakın çekim teknikleri, istenilen büyüklük ve gerekli olan alan derinliği üzerine kurulu bir tekniktir. Alan derinliği kullanımı makro fotoğrafçılığın önemli ilkelerinden birisidir. Alan derinliğini artırmak için diyaframı kıstığınızda ışıklama azalır. Uzun pozlama değerleri oluşacaktır bu da makinenizi titretme olasılığını artırır. Aynı zamanda yakın plan fotoğrafçılığında esas konu olan nesnenin arka alandan soyutlanması azalır. Bunun dışında açık diyafram değerlerinde ışıklama artmakla birlikte merceklerde ışık kırılmasının artması netliği azaltır, bununla birlikte konunun arka alandan soyutlanması artar.

72Büyütme artıkça alan derinliği hızla azalır, 1:3 büyüklükten sonra mm düzeyine düşer. Film/algılayıcı düzlemi nesneye milimetrik doğruluktan paralel olması son derece önemlidir. Alan derinliği, fotoğrafın büyüklüğü arttıkça ters orantılı olarak azalır. “Scneimpflug kuralı”na göre; konu düzlemi, objektif düzlemi ve film düzlemi bir noktadan birleşirse diyafram değerine bağlı olmadan konu net olur. Aynı düzlemdeki objeler net, düzlemin altındaki ve üstündeki objeler abartılı netsizlik içindedir. Bundan dolayı makro fotoğrafta çekeceğiniz obje ile aynı yükseklikte bulunmak önemlidir. Bu da çoğu zaman toprak üzerinde uzanma ile sonuçlanır.

Alan Derinliğini Azaltan Faktörler :

1. Objektifin odak uzaklığının fazla olması
2. Diyafram açıklığının fazla olması
3. Cismin yakın olması.

Bunların tersi de alan derinliğini artırır.

YAKIN ÇEKİMDE GEREKLİ YARDIMCI ARAÇLAR :

1.Deklanşör kablosu ve uzaktan kumanda
2. Üçayak ve kafalar
3. Dairesel ve TTL flaş
4. Homojen ışık için yayıcılar (diffuser)
5. Yansıtıcılar (reflektörler)
6. Rüzgar perdesi (şemsiye, çanta )
7. Polarize filtre
8. Fon perdesi görevi görecek bir perde, kumaş ya da karton.

-Yakın çekimlerde mutlaka üçayak kullanılmalıdır.
-Konunun hareketsiz olması sağlanmalıdır.
-Arka planın alan derinliğinin azaltılması, küçük hayvanları ürkütememek için en az 90 mm uzun odaklı makro objektif kullanılmalı.
-Arka fonun dokusundan çok renginden yararlanacaksak açık diyafram değerleri kullanılmalı. Böylece istediğimiz nokta netleşecek, arka alan flulaşacaktır.
-Konunun arka alanı bilinçli seçilmeli, sadeliği bozacak ışık, gölge, parlama, farklı cisimlerden arındırılmalıdır.

Yakın çekimlerde arka zeminin sade olması temel noktadır

BÜYÜTME ORANI :
GÖRÜNTÜ BOYUTU
M = ______________________

CİSMİN BOYUTU
Normal fotoğraflarda görüntü boyutu her zaman cismin boyutundan küçük olur. Makro fotoğraflarda ise görüntü boyutu cismin boyutundan büyük olur. Görüntü boyutu ile cismin boyutu aynı büyüklükte ise 1/1 veya “1x” büyütme oranı olarak isimlendirilir. Görüntü boyutu cismin boyutundan 3 kat büyük ise 3/ 1 veya “3x” olarak gösterilir.

Makro fotoğraf çekecekseniz, uygun donanımızın olması gerekmektedir. Bu donanım fotoğraf makinenize göre değişir.

Kaynakça :
-Aydemir Gökgöz, Bütün Yönleri ile Fotoğrafçılık Siyah-Beyaz ve Renkli, Odak yayınları, 3.basım, İstanbul, 1985
-Özer Kanburoğlu, “Makro Fotoğrafçılık”, Photoworld”, 8. sayı
-Güler Ertan- Bülent Erutku, “Açıklamalı Fotoğraf Terimleri Sözlüğü”, Say yay., 2004
-Mustafa Sözen, “Fotoğrafçılığa Giriş”, Detay yay., 2003
-Ali İhsan Gökçen, Fotoğraf Dergisi çeşitli sayıları.

Gaziantep web tasarım